Advertenties
Eigen pagina maken?
Startpagina's maak je hier:
Advertenties
Ludwig van Beethoven
Ludwig van Beethoven
Leven
Bonn (1770-1792)
Ludwig van Beethoven was de zoon van de Rijnlandse zanger Johann van Beethoven en zijn echtgenote Magdelena Keverich. Zijn grootvader, Lodewijk van Beethoven, kwam uit Mechelen en vestigde zich later in Bonn. Deze afkomst verklaart het Nederlandse voorvoegsel van in zijn naam. Beethovens vader trachtte van zijn zoon Ludwig, in navolging van Mozart, een wonderkind te maken, nadat hij had gemerkt dat de jongen een grote muzikaliteit aan de dag legde. Een moeilijke jeugd waarin armoede een rol speelde, en met een vader die geregeld dronk en 's nachts bij thuiskomst - indien hij gezelschap bij zich had, zijn zoon dwong uit bed te komen om voor hen piano te spelen, maakte van Ludwig een somber en wantrouwend mens, hoewel hij met zijn extraverte karakter ook luidruchtig vrolijk kon wezen. Als volwassen man kreeg hij makkelijk ruzie en kon onredelijk zijn, zelfs tegenover zijn beste vrienden. Maar hij putte zich ook uit om een vriendschap te herstellen als deze door zijn toedoen op de klippen was gelopen. In zijn latere jaren werden de somberheid en het wantrouwen meer uitgesproken door de slechthorendheid die begon in 1801 en die uiteindelijk tot volledige doofheid zou leiden. Hij klaagde ook vaak over zijn spijsvertering. Later heeft men wel eens gesuggereerd dat Beethoven met zijn conflictueuze zielsleven aan een spastische darm heeft geleden, of mogelijk zelfs colitis ulcerosa, welke door psychische spanningen werd verergerd. Ook een ziekte aan de lever is wel eens verondersteld. Dit alles is echter speculatief. Het verhinderde hem niet om tot enkele dagen voor zijn dood te blijven componeren. Beethoven nam in Bonn in 1779 lessen bij Christian Gottlob Neefe. In 1787 ondernam hij een reis naar Wenen om bij Wolfgang Amadeus Mozart les te nemen, maar waarschijnlijk hebben de twee elkaar nooit ontmoet. Beethoven moest namelijk hals over kop terug naar Bonn, omdat zijn moeder op sterven lag. Op 2 november 1792 maakte Beethoven zich gereed om naar de Oostenrijkse hoofdstad Wenen te verhuizen. Hij kwam op 10 november in Wenen aan. Mozart was elf maanden tevoren gestorven. Op 18 december 1792 overleed Beethovens vader.
Wenen (1792-1827)
Tussen 1792 en 1794, terwijl hij zich inmiddels definitief in Wenen gevestigd had, nam hij lessen bij Joseph Haydn. Maar tussen de twee boterde het niet erg. Haydn was verbaasd over de 'woede' in Beethovens muziek en deed zelfs een poging om de publicatie van een van diens eerste pianotrio's tegen te houden. Beethoven vond dat hij te weinig leerde bij Haydn en stopte na enkele jaren met de lessen. In 1802 schreef hij zijn 'Heiligenstädter Testament', een testament voor zijn twee broers, Carl en Johann, waarin hij zijn wanhoop uitsprak over zijn toenemende doofheid. Hij schreef onder andere dat hij als doof musicus eigenlijk niet meer wilde leven, maar zich verplicht voelde toch in leven te blijven, om zodoende de wereld van zijn composities te laten genieten. Rond 1819 was Beethoven totaal doof. Op muzikaal gebied was Beethoven, samen met Carl Maria von Weber en Franz Schubert, een belangrijke schakel tussen enerzijds Barok en Classicisme, en Romantiek anderzijds. Met zijn syncopen (accenten op zwakke maatdelen), zijn aan de Mannheimer Schule ontleende (subito) piano's en fortes, en plotselinge harmoniewisselingen heeft hij een heel eigen stijl gecreëerd. Hij heeft zich meer artistieke vrijheden in de muziek gepermitteerd, wat de uitdrukkingskracht van de muziek vergrootte.
Laatste jaren en begrafenis
In de herfst van 1826 kreeg Beethoven een zware longontsteking na doorweekt thuis te zijn gekomen, omdat hij met een open koets naar huis was gereden na een bezoek aan zijn broer Johann te hebben gebracht, die buiten de stad woonde. Hij overleed op 26 maart 1827 in Wenen. De dag daarna werd hij begraven. Heel Wenen was aanwezig op zijn begrafenis, ook de jonge Franz Schubert, die het jaar daarop zou overlijden. Het graf van Beethoven is gelegen op het Zentralfriedhof in Wenen.
Werken
Werken
Zijn bekendste werken zijn:
* 9 symfonieën, waarvan de 3e, de 5e en de 9e de bekendste zijn en de laatste (de 9e) met 4 zangsolisten en koor, met het slotkoor Ode an die Freude op tekst van Schiller.
* 32 pianosonates
* 33 variaties op een wals van Anton Diabelli voor piano solo, en diverse andere variatiereeksen
* een groot aantal korte pianostukken (waaronder Bagatellen, enkele Fantasieën en oerversies van delen uit sonates)
* 7 concerten voor solo-instrumenten en orkest: 5 pianoconcerten 1 vioolconcert en 1 concert voor viool, cello en piano (NB Het vioolconcert heeft Beethoven later succesvol bewerkt tot zesde pianoconcert)
* 2 romances voor viool en orkest
* 10 vioolsonates
* 5 cellosonates
* 7 pianotrio's
* 16 strijkkwartetten
* werken voor harmonie (Militair Marsch (1816), Ecossaise (1810), Marsch - Zapfenstreich (1809), Polonaise (1810), Zwei Märsche in F (1809), Marsch des York'schen Korps (1813) in F, Marsch B-groot, WoO 29)
* 1 werk voor panharmonicon: Wellingtons Sieg oder die Schlacht bei Vittoria (1813),
* ouvertures: onder andere Coriolanus, Egmont en Leonore (I, II en III)
* 1 opera: Fidelio (NB voorafgegaan door twee eerdere versies van dezelfde opera, onder de naam Leonore)
* diverse oratoria, waaronder Christus am Ölberge
* liederen, waaronder An die ferne Geliebte, Adelaïde en An die Hoffnung
Muzikale stijl en nalatenschap
Muzikale stijl en nalatenschap
Typerend voor Beethoven is zijn indertijd vernieuwende toepassing van een monothematische vorm, vooral vanaf de vijfde symfonie. Beethovens hoogste ideaal was een synthese te bereiken van de klassieke sonatevorm en de barokke variatievorm, hetgeen hij uiteindelijk pas in zijn relatief onbekende late werken, ondanks zijn doofheid, wist te realiseren. Beethoven heeft de hele negentiende eeuw overheerst met zijn muziek. Geen componist heeft zich aan zijn invloed kunnen onttrekken, geen componist heeft iets kunnen schrijven zonder zich rekenschap te geven van de dominantie van Beethoven. Dat geldt voor Mendelssohn, Berlioz, Schumann, Wagner en talloze anderen. Zelfs Brahms heeft het bijna niet aangedurfd symfonieën te schrijven omdat hij werd geïntimideerd door de persoonlijkheid van Beethoven. In dat opzicht is Beethoven een der invloedrijkste personen uit de westerse muziekgeschiedenis geweest.
Trivia
Trivia
* Zijn derde symfonie had Beethoven oorspronkelijk opgedragen aan Napoleon Bonaparte. Toen deze zichzelf echter tot keizer had gekroond, scheurde Beethoven het titelblad van zijn partituur woest kapot, en veranderde de opdracht in "Sinfonia Eroica, composta per festeggiare il sovvenire di un grand' Uomo" (Heroische symfonie, gecomponeerd om de herinnering te vieren aan een groot Man). Beethoven veranderde kort voor zijn dood de finale van een van de laatste strijkkwartetten. De oude finale kreeg een nieuw opusnummer en vierde triomfen onder de naam "Grosse Fuge".
* Beethoven wilde al direct aan het begin van zijn carrière een, destijds al beroemd, gedicht van Schiller, de "Ode an die Freude", op muziek zetten. Eerste plannen dateren uit 1794. De negende symfonie, waarin zijn plan eindelijk uitgewerkt wordt, verschijnt pas rond 1823!
* 1808 was financieel geen goed jaar voor Beethoven. In december van dat jaar organiseerde hij een "Academie", een concert, de enige gelegenheid dat jaar waar hij voldoende geld aan overhield. Het concert duurde meer dan vier uur en werd in een ijskoude kerk gehouden. Het is zo bekend geworden omdat Beethoven veel nieuwe werken in première bracht, die tegenwoordig nog erg beroemd zijn. Artistiek viel het concert echter tegen. Musici speelden wisselvallig, zodat enkele composities zelfs onderbroken moesten worden, en het uithoudingsvermogen van de bezoekers werd flink op de proef gesteld. Dit roemruchte concert wordt tegenwoordig soms nog herhaald.
* Beroemd is ook Beethovens brief aan de "Unsterbliche Geliebte". Beethoven stortte in deze brief zijn hart uit bij een vrouw waar hij hevig verliefd op was. Na twee eeuwen is nog steeds niet bekend wie deze mysterieuze vrouw is geweest.